Koen Mulder, architect en auteur van het onvolprezen boek ‘Zinderend oppervlak’, is een liefhebber van het ambachtelijke en ziet met drystackvele mogelijkheden voor fabrikant én gebruiker. “Het systeem vormt een basis die je letterlijk kunt uitrollen.”

Koen Mulder

‘Zinderend oppervlak’ is ontstaan uit liefhebberij. “Vroeger waren de baksteen en het bijbehorende metselwerk hét traditionele bouwmateriaal. Het was constructief. De verbanden, zoals we die kennen, waren natuurlijk mooi, maar allereerst bedoeld om een sterke muur neer te zetten. In de afgelopen honderd jaar is de steen meer en meer bekledingsmateriaal geworden, rond een schil van beton. Je zou denken: dan heb je juist méér vrijheid om een patroon te maken, zoals je wilt. Maar het tegendeel is waar. In de gewone bouw is vanaf de jaren ’70  steeds meer van dit patroonspel verloren gegaan. Ruwweg zou je kunnen zeggen dat er nog maar twee smaken over waren: halfsteens- en wildverband.”

Ruw product, levendig resultaat
Dit bracht Mulder op het idee om al deze kennis en creativiteit te verzamelen in een boek. “Het mooie van de baksteen is namelijk dat het een ruw product is, dat je héél precies kunt gebruiken. Hierdoor wordt het geheel heel levendig. Als je kijkt naar een bakstenen muur of gebouw, dan zijn er drie facetten die opvallen. Allereerst zie je natuurlijk de primaire stapeling, maar kijk je door je oogharen, dan ontstaan de pure patronen, bijvoorbeeld diagonale lijnen. Tot slot zijn bij elk verband de hoekoplossingen anders. Samen maakt dit van een verband een maat- en of zelfs proportiesysteem voor het gevelontwerp.” Voor zijn  boek sprak Mulder met architecten en ontwerpers en ontstond een naslagwerk en inspiratiebron met 160 pagina’s tekeningen en tekst. De tweede druk is inmiddels ook uitverkocht.

Eeuwig leven voor baksteen
Mulder merkt op dat jonge architecten en ontwerpers interesse hebben in werken met nieuwe recyclebare materialen. drystack kan hier een grote rol in spelen. “Vroeger werd gewerkt met kalkmortel, dat zachter materiaal was dan de baksteen. Werken ermee ging niet snel, maar kende een zeker zelfhelend effect. De cementmortel, dat later werd gebruikt, zorgde dat metselen sneller ging, maar was sterker dan de steen. Waardoor, als er scheuren optraden, deze eerder in de steen kwamen dan in het cement. Bovendien kan cementmortel nooit meer van de stenen worden verwijderd. Het drystack systeem maakt juist dat de steen het – bijna – eeuwige leven heeft. Er kan snel worden gebouwd en eventueel na afloop met kalkmortel worden gevoegd.”

Inspirerend platform
Ook ziet Mulder de vele mogelijkheden en toepassingen voor zich: “Het is nog niet uitontwikkeld, maar het stapelraster geeft bijvoorbeeld al houvast. Stel je voor dat je een plantenbak of een vleermuiskast in de muur wilt meestapelen. Dat kán straks. Of zonnewarmte opvangen via de muur. Bovendien kun je een bijzonder reliëf in de fabriek voorbereiden, zonder het stapelen ingewikkeld te maken. Ik zie het systeem als een platform, dat veel mensen inspiratie kan geven en waarbij ook heel veel letterlijk en eenvoudig uitgerold kan worden. Dat spreekt me zeer aan.” Tegelijkertijd blijft het die ambachtelijke baksteen, die nog steeds wordt gemaakt door fabrikanten in Nederland en die dit ook gewoon kunnen blijven doen: “drystack sluit niemand uit. Dat is heel waardevol.”

Metselwerkverband als patroonkunst en compositiegereedschap:

http://www.zinderendoppervlak.nl/

https://www.tudelft.nl/staff/k.b.mulder/